Kambiyo senetlerinde yer alan teminat kaydının, senedin kambiyo vasfını ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine engel oluşturup oluşturmadığı uygulamada önem taşıyan hukuki uyuşmazlıklardan biridir. Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 776/1-b maddesi uyarınca bononun kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini içermesi zorunludur. Bununla birlikte, senet üzerinde yalnızca “teminat senedi” veya “teminat içindir” ibaresinin bulunması, tek başına bu unsurun ortadan kalktığı ve senedin kambiyo vasfını kaybettiği anlamına gelmemektedir.
Yargıtay uygulamasında, senedin teminat amacıyla düzenlendiğinin ileri sürülmesi halinde, yalnızca senet üzerindeki ibarenin değil, teminat kaydının hangi hukuki ilişkiye dayandığının ve bu ilişkinin yazılı delillerle ortaya konulup konulamadığının değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2011/23499 E., 2012/8416 K. “Çekin arka yüzünde ‘Teminat içindir’ ibaresinin bulunması onun kambiyo vasfını ve bu senetlere mahsus özel yol ile takip yapılmasını engellemez. Teminat kaydının hangi ilişkinin teminatı olduğu anılan ibarede açıklanmış olmadığı gibi, karşılıklı edimleri içeren bir münasebet nedeniyle verildiği ve takibe konu edilemeyeceği de kanıtlanmış değildir.”
Söz konusu kararda, çekin arka yüzünde teminat kaydı bulunmasının tek başına kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapılmasına engel oluşturmadığı, teminat ilişkisinin ve çekin takibe konu edilemeyeceğinin ayrıca kanıtlanması gerektiği ortaya konulmuştur.
Bu doğrultuda, senedin teminat senedi olduğunun ileri sürülmesi halinde, teminat ilişkisinin İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 169/a maddesinde öngörülen nitelikte yazılı belgelerle ispatlanması gerekmektedir. Özellikle ayrı bir sözleşmeye dayanılması durumunda, söz konusu sözleşmenin takip konusu senetle bağlantısının açıkça kurulması, senedin düzenlenme tarihi, vade tarihi ve bedeline ilişkin bilgilerin sözleşmede yer alması önem taşımaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/743 E., 2020/129 K. “Bonoda teminat kaydı var ise de neyin teminatı olduğu belirtilmediğinden bu kayıt bononun mücerrettik vasfını ortadan kaldırmaz. Sadece teminat olduğuna dair eklenen bu kayda doktrinde mücerret teminat kaydı denilmektedir.”
Anılan Hukuk Genel Kurulu Kararı da yalnızca teminat kaydının bulunmasının bononun soyut borç ikrarı niteliğini ortadan kaldırmadığını kabul etmiştir. Bununla birlikte, bononun belirli bir hukuki ilişkinin teminatı olarak düzenlendiğinin senet üzerindeki açıklamalardan veya ayrı bir yazılı belgeden anlaşılması halinde, senedin kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna elverişliliğinin ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak senet üzerinde yalnızca “teminat senedi” ibaresinin bulunması, senedin kambiyo vasfını kendiliğinden ortadan kaldırmamakta ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapılmasına tek başına engel oluşturmamaktadır. Ancak senedin belirli bir hukuki ilişkinin teminatı olarak düzenlendiğinin ileri sürülmesi halinde, teminat ilişkisinin niteliği, senet üzerindeki açıklamalar ve varsa ayrı sözleşmenin içeriği birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle teminat ilişkisinin ayrı bir sözleşmeye dayandırılması durumunda, bu sözleşmenin takip konusu senede açıkça atıf yapması ve teminat iddiasının hukuken geçerli delillerle ispatlanması belirleyici önem taşımaktadır.
Hukuk Desteği