Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yürütülen pazarlama faaliyetlerinde içeriğin reklam niteliğinin açıkça belirtilmemesi, tüketicinin ekonomik davranışını etkileyebilecek bilgilerin şeffaf biçimde sunulmaması sonucunu doğurur. Türk hukukunda ticari reklamların ayırt edilebilir olması esastır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 61. maddesi uyarınca ticari reklamların açık ve anlaşılır olması, tüketiciyi yanıltıcı veya örtülü nitelik taşımaması zorunludur. Reklamın reklam olduğu açıkça anlaşılmıyorsa, bu durum “örtülü reklam” yasağı kapsamında değerlendirilir.
Bu çerçevede Ticaret Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Reklam Kurulu tarafından kabul edilen Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz, influencer içeriklerinde reklam ilişkisinin tüketiciye ilk bakışta anlaşılabilecek şekilde açıklanmasını zorunlu kılar. Kılavuz uyarınca reklam ibaresinin paylaşım içinde görünür, okunabilir ve diğer etiketler arasında kaybolmayacak biçimde yer alması gerekir. Açıklamanın tüketicinin ayrıca bir işlem yapmasını gerektirmeksizin görülebilir olması esastır.
Reklam ilişkisinin varlığı yalnızca doğrudan para ödenmesi hâline özgü değildir. Influencer’a ürünün ücretsiz gönderilmesi, indirimli sağlanması, hizmet sunulması ya da başka bir menfaat temin edilmesi hâlinde de içerik ticari iletişim niteliği kazanır. Bu durumda ürünün “hediye olarak gönderildiğinin” veya reklam verenle işbirliği bulunduğunun açıkça belirtilmesi gerekir. Maddi ödeme yapılmamış olması, açıklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
6502 sayılı Kanun’un 62. maddesi haksız ticari uygulamaları yasaklamakta; tüketiciyi aldatıcı veya agresif ticari uygulamalar idari yaptırıma bağlanmaktadır. Kanun’un 77. maddesi uyarınca aykırılık hâlinde idari para cezaları uygulanabilmekte, ayrıca reklamın durdurulmasına veya düzeltilmesine karar verilebilmektedir. İnternet ortamındaki ihlaller bakımından içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesi gibi sonuçlar da söz konusu olabilir.
Önemle belirtilmelidir ki sorumluluk yalnızca paylaşımı yapan influencer’a ait değildir. Reklam veren, reklam ajansı ve mecra kuruluşu, mevzuata aykırı ticari reklamdan müteselsilen sorumlu tutulabilmektedir. Bu nedenle “#reklam” ibaresinin kullanılmaması yalnızca etik bir eksiklik değil; tüketici mevzuatı kapsamında idari yaptırım riski doğuran hukuki bir ihlal niteliğindedir.
Sonuç olarak sosyal medya üzerinden yapılan ticari içeriklerde reklam ilişkisinin açık, anlaşılır ve görünür biçimde belirtilmesi; ürünün hediye gönderilmesi dâhil her türlü menfaat ilişkisinin şeffaf biçimde açıklanması hem tüketicinin korunması hem de idari yaptırım risklerinin bertaraf edilmesi bakımından zorunludur.
Hukuk Desteği