Park, sahil, piknik alanı veya başka kamuya açık alanlarda alkol tüketiminin yasak olup olmadığı, özellikle son zamanlarda gerçekleştirilen kolluk denetimleri nedeniyle tartışma konusu haline gelmiştir. Yürürlükteki mevzuat incelendiğinde ise kamuya açık alanlarda salt alkollü içki tüketilmesini genel olarak yasaklayan bir hüküm bulunmadığı görülmektedir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda alkol tüketimiyle bağlantılı temel düzenleme, Kanun’un “Sarhoşluk” başlıklı 35. maddesinde yer almaktadır. Buna göre yaptırıma bağlanan fiil kişinin alkol tüketmesi veya kamuya açık bir alanda alkollü içki içmesi değil, sarhoş olarak başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak şekilde davranmasıdır. Dolayısıyla hükmün uygulanabilmesi için yalnızca alkol tüketilmiş olması yeterli değildir; kişinin sarhoş olması ve bunun yanında başkalarının huzur ve sükûnunu bozucu davranışlarda bulunması aranmaktadır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu, Sarhoşluk Madde 35 – “(1) Sarhoş olarak başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde davranışlarda bulunan kişiye, kolluk görevlileri tarafından elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kişi, ayrıca sarhoşluğun etkisi geçinceye kadar kontrol altında tutulur.”
Alkollü içkilere ilişkin diğer temel düzenleme olan 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ise esas olarak alkollü içkilerin üretimi, satışı, sunumu, reklamı ve piyasaya arzına ilişkin sınırlamalar getirmektedir. Kanun’da on sekiz yaşını doldurmamış kişilere alkollü içki satılmaması, alkollü içkilerin belirli saatler arasında perakende olarak satılmaması ve açık alkollü içki sunumuna ilişkin izin ve işletme kuralları düzenlenmiştir. Örneğin alkollü içkilerin 22:00 ile 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılması yasaktır. Ancak bu düzenlemelerden, kişilerin park, sahil, plaj veya benzeri kamuya açık alanlarda alkollü içki tüketmesinin genel olarak yasak olduğu sonucu çıkmamaktadır. Kanun’da bu yönde açık bir yasak hükmü de zaten bulunmamaktadır.
Bu konu 2023 yılında İstanbul Valiliği tarafından yayımlanan bir genel emir nedeniyle ayrıca gündeme gelmiştir. İstanbul Valiliği’nin 17.08.2023 tarihli “Alkol Satışı ve Alkollü İçeceklerin Tüketimi” konulu düzenlemesinde, ruhsatlı işletmeler dışında park, piknik ve mesire alanları, sahil bandı ve plaj gibi alanlarda alkol satışı ve tüketiminin önlenmesi yönünde ilgili birimlere talimat verilmiştir.
Söz konusu düzenlemenin açık alanlarda alkol tüketiminin önlenmesine ilişkin kısmı idari yargıya taşınmış ve konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi tarafından da incelenmiştir. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi’nin 27.12.2024 tarihli, E. 2024/826 ve K. 2024/2045 sayılı kararında, hukukumuzda alkollü içki satışına ilişkin çeşitli düzenleme ve kısıtlamalar bulunmakla birlikte, alkol tüketiminin genel olarak yasaklanmasına yönelik Anayasa veya kanunlarda bir düzenleme bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi bu kapsamda, valinin kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanması amacıyla tedbir alma yetkisi bulunmakla birlikte, kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda genel emir yoluyla yeni ve genel bir yasak oluşturulamayacağı sonucuna ulaşmıştır. Kararda, salt alkol tüketiminin kamu düzeni ve güvenliğini bozduğunun kabul edilemeyeceği; ancak alkol tüketiminin sarhoşluk nedeniyle başkalarının huzur ve sükûnunu bozacak seviyeye ulaşması hâlinde idarenin gerekli tedbirleri alabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle İstanbul genelinde park, sahil, plaj ve benzeri alanlarda salt alkol tüketimini engellemeye yönelik kısmın hukuka uygun olmadığına karar verilmiştir.
Kamuya açık alanlarda alkol tüketimi bakımından hukuken yapılması gereken temel ayrım, “alkol tüketmek” ile “alkolün etkisiyle kamu düzenini veya başkalarının huzurunu bozmak” arasındadır. Mevzuat ve İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nin güncel yaklaşımı birlikte değerlendirildiğinde, yasaklanan davranışın kamuya açık alanda salt alkollü içki tüketilmesi olmadığı anlaşılmaktadır.
Hukuk Desteği